01+Digestio+aparatua+eta+elikadura

media type="youtube" key="m6DjFwVJdvw" height="344" width="425" Digestio-aparatua edo liseri-aparatua gorputzera sartzen diren elikagaiak gorputzak erabiltzeko sustantzia bihurtzeko parte hartzen duten organo eta prozesuek osatzen dute. Sabelean kokatuta dago.
 * Kokatzen eta ezagutzen.
 * Janarien azterketa.
 * Gure elikadura zaindu egin behar dugu.

ORGANOAK

Gizakiaren kasuan, organo nagusiak honakoak dira:ahoa,faringea,hestegorria,urdaila,heste meharra eta heste lodia.

Ahoa:Aho barruan hainbat atal daude digestioa ondo egiteko:

Mihia:muskulu mugikor bat da.Mugituz,janaria alde batetik bestera eramaten du.Bertan dazta-papilak daude;hauen bidez gozoa,mikatza,garratza eta gazia zaporea dasta daitezke.Hortzak.

Faringea; ORLko eremukoa da halaber, ondoan daukan laringea den bezala.

Hestegorria:faringea eta urdaila lotzen dituen eraztun gihartsuez osaturiko hodia da. eraztunen mugimenduek elikadura urdailera bidaltzen dute.

Urdaila:Litro eta erdiko edukiera duen zakutxo baten antza du.Urdailaren sarrerari kardia deitzen zaio eta irteerari piloroa.

Heste meharra:Urdailaren bukaeran heste meharra hasten da. 7 metro inguru neurtzen du.Bere paretek heste-bildotxak izeneko konkor batzuk dituzte.Odol basoak bertaraino iristen dira.

Heste lodia:Luzeeran metro inguru neurtzen du eta zabalera 7 cm.

Uzkia:Kanporatze hodia da.

Alboko guruin edo organo nagusiak: Gibela.

Behazun xixkua.

Behazun -hodiak.

pankreaK

ELIKADURA ETA OSASUNA.

Mantenugaiak

Mantenugaiak bizitzeko behar ditugun elikagaien osagaiak dira. Elikagaietan gehien ageri diren hiru mantenugai motak karbohidratoak ,koipeak eta proteinak dira :

Karbohdratoak edo gluzidoak.Energia ematen dute.Bi motakoak dira:azukreak,zapore gozoa duten elikagaietan egoten direnak;eta fekulak,irinetan ,patatetan etaegoskarietan egoten direnak. KOIPEAK EDO LIPIDOAK Haiekere energia ematen dute .Animalia-jatorriko koipeak-esaterako,gurina eta urdaila- eta ekilore-olioa-daude Proteinak.Hazteko rta gorputza indaberritzeko substantziak ematen dituzte.Okelak,arrainak eta egozkariek proteina ugari dituzte.

BESTE SUBSTANTZIA ELIKAGARRI BATZUK

Elikagaietako bezte substantzia batzuk hauek dira :

Bitaminak eta mineralak.nahiz etta kantitate txikiak bear izan,ezinbesteko substantziak dira organismoak bear bezala funtzionatzeko.Fruituek eta barazkiek bitamina eta mineral ugari dituzte,baina beste elikagai batzuetan ere ageri dira.Esnea eta ura zuntz asko daukate.